Một thân TRE đi qua những công đoạn nào để trở thành sản phẩm?
Một thân TRE đứng trong bụi tre và một sản phẩm TRE hoàn thiện đôi khi dường như chẳng có gì liên quan đến nhau.
Một bên là một thân cây dài, thô và tự nhiên.
Một bên có thể là chiếc rổ, chiếc đèn, một món đồ nội thất hay một vật dụng nhỏ trên bàn.
Nhưng ở giữa hai thứ ấy là rất nhiều công đoạn.
Và quan trọng hơn cả là kinh nghiệm của người làm.
Bắt đầu từ việc chọn TRE
Không phải thân TRE nào cũng phù hợp để làm mọi sản phẩm.
Người làm nghề thường phải quan sát khá nhiều thứ trước khi quyết định sử dụng một cây tre.
Loài tre.
Độ tuổi.
Đường kính thân.
Độ thẳng.
Độ dày của thành tre.
Tình trạng bề mặt.
Và cả mục đích cuối cùng của sản phẩm.
Một thân TRE dùng để đan nan sẽ có yêu cầu khác với thân TRE dùng làm khung, làm đồ nội thất hay các chi tiết trang trí.
Vì vậy, có thể nói rằng một sản phẩm tốt đôi khi đã bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu, trước cả khi người thợ cầm dao hay dụng cụ lên.
Sau khi chặt, TRE chưa thể sử dụng ngay
TRE sau khi khai thác vẫn chứa một lượng ẩm nhất định.
Nếu đưa vào sản phẩm ngay mà không xử lý phù hợp, vật liệu có thể tiếp tục thay đổi trong quá trình sử dụng.
Đó là lý do TRE thường phải trải qua các công đoạn như làm sạch, xử lý và làm khô.
Tùy loại TRE, sản phẩm và phương pháp của từng cơ sở, cách xử lý có thể rất khác nhau.
Có nơi phơi tự nhiên.
Có nơi sấy.
Có nơi sử dụng các phương pháp xử lý chuyên biệt để hạn chế mối mọt, nấm hoặc những biến đổi không mong muốn của vật liệu.
Đây cũng là một trong những phần ít được nhìn thấy nhất khi chúng ta mua một sản phẩm hoàn thiện.
Từ thân TRE thành nguyên liệu phù hợp
Một thân TRE có thể được sử dụng theo nhiều cách.
Có thể giữ nguyên thân.
Có thể cắt thành từng đoạn.
Có thể chẻ thành nan.
Có thể vót mỏng.
Có thể uốn.
Có thể ghép.
Mỗi cách xử lý lại tạo ra một dạng nguyên liệu khác nhau.
Và ở công đoạn này, kỹ năng của người thợ bắt đầu thể hiện rất rõ.
Chỉ cần một đường chẻ không đều, một lần vót quá tay hoặc một đoạn TRE bị nứt, phần nguyên liệu đó có thể không còn phù hợp cho sản phẩm dự định.
Với những người đã làm nghề lâu năm, nhiều thao tác dường như được thực hiện rất tự nhiên.
Nhưng phía sau sự tự nhiên ấy là rất nhiều lần làm, sai, sửa và tích lũy kinh nghiệm.
Tạo hình
Đây là lúc vật liệu bắt đầu trở thành một sản phẩm.
Những nan TRE được đan thành hình.
Những thanh TRE được uốn thành khung.
Những đoạn TRE được ghép lại.
Hoặc một thân TRE được cắt, khoan, mài và kết hợp với những vật liệu khác.
Tùy vào sản phẩm, người thợ có thể phải thực hiện rất nhiều thao tác nhỏ.
Có những sản phẩm nhìn rất đơn giản nhưng lại mất khá nhiều thời gian để hoàn thiện.
Bởi sự đơn giản của hình thức không đồng nghĩa với sự đơn giản trong cách làm.
Hoàn thiện bề mặt
Một sản phẩm TRE đẹp không chỉ nằm ở hình dáng.
Bề mặt cũng rất quan trọng.
Người thợ có thể phải mài, làm sạch, xử lý các cạnh, kiểm tra những điểm nối và hoàn thiện bề mặt trước khi sản phẩm được đưa ra sử dụng.
Đây là công đoạn mà một sản phẩm thủ công có thể tạo ra khác biệt rất lớn.
Hai sản phẩm cùng được làm từ TRE, cùng có một kiểu dáng, nhưng cảm giác khi cầm trên tay có thể hoàn toàn khác nhau.
Một sản phẩm được làm kỹ thường cho thấy điều đó ở những chi tiết rất nhỏ.
Kiểm tra và hoàn thiện
Trước khi một sản phẩm đến tay người sử dụng, vẫn còn một bước quan trọng:
nhìn lại nó một lần nữa.
Có chỗ nào chưa đều?
Có cạnh nào còn sắc?
Các mối nối có chắc không?
Kích thước có đúng không?
Bề mặt đã đạt yêu cầu chưa?
Màu sắc có đồng đều theo thiết kế hay không?
Với sản phẩm thủ công, sự kiểm tra này càng quan trọng bởi TRE là vật liệu tự nhiên.
Không phải thân nào cũng giống thân nào.
Không phải nan nào cũng hoàn toàn đồng nhất.
Và đôi khi chính những khác biệt nhỏ ấy lại trở thành một phần của vẻ đẹp sản phẩm.
Từ một thân TRE đến một câu chuyện
Nếu chỉ nhìn một sản phẩm hoàn thiện, chúng ta thường chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng.
Nhưng phía sau nó có thể là:
Một người chọn TRE.
Một người xử lý nguyên liệu.
Một người chẻ nan.
Một người tạo hình.
Một người hoàn thiện.
Và đôi khi là nhiều thế hệ đã truyền lại cách làm ấy.
Vì thế, một sản phẩm TRE không chỉ là kết quả của vật liệu.
Nó là kết quả của vật liệu + kỹ thuật + thời gian + bàn tay con người.
Có lẽ lần tới, khi cầm một món đồ làm từ TRE trên tay, chúng ta sẽ nhìn nó khác đi một chút.
Không chỉ nhìn xem nó đẹp hay không.
Mà thử nghĩ xem:
Thân TRE ban đầu đã phải đi qua bao nhiêu bàn tay để trở thành thứ đang nằm trước mặt mình?
Đó cũng là một trong những điều NẾP TRE muốn tìm hiểu.
Bởi phía sau mỗi sản phẩm, thường còn có một câu chuyện chưa được kể.
Nhận xét
Đăng nhận xét